19.10.2020

ЖРТнын предметтик тесттерине даярданабыз

Предметтик тесттер мектеп программасынын кайсы темаларын жана бөлүмдөрүн камтыйт?

 Биология

Тест биологиянын төрт бөлүмү: ботаника, зоология, анатомия, жалпы биология жана экология боюнча суроолорду камтыйт. Сизге биология боюнча мектеп программасынын жана окуу китептеринин негизинде түзүлгөн суроолор сунушталат.

Сынакка даярданууда кайталоого туура келген мектеп программасынын бөлүмдөрү:

Ботаника

  • Өсүмдүктөрдүн ткандарынын түзүлүшү, алардын милдеттери, алардын ортосундагы байланыштар.
  • Өсүмдүктөрдүн органдары (тамыр, сабак, жалбырак, гүл, жемиш), алардын түзүлүштөрү, милдеттери, жашоо чөйрөсүнө ыңгайланышы, түрүн өзгөртүшү. Өсүмдүктөрдүн бөлүктөрүндөгү органдардын эволюцияланышы.
  • Өсүмдүктөрдүн көбөйүүсү жана өсүшү. Кош уруктануу.
  • Өсүмдүктөр темасынын бөлүмдөрү: балырлар, мамык чөптөр, папоротник сыяктуулар, жабык уруктуу өсүмдүктөр.

Зоология

Айбандардын өсүмдүктөрдөн негизги айырмачылыктары

  • Түзүлүшү, тиричилик милдеттери (физиологиясы), айбан түрлөрүнүн жашоо мүнөздөрү (жөнөкөйлөр, ичеги­карындуулар, курттар, муунак денелүүлөр, омурткасыздар (килкилдек денелүүлөр), кырарка сөөктүүлөр.
  • Айбандар царствосундагы (дүйнөсүндөгү) органдардын жана органдар системаларынын эволюциясы. Айбандар дүйнөсүнүн негизги ароморфозасы.
  • Айбандардын табияттагы, адамдын жашоосундагы мааниси.

Анатомия

  • Адамдын ткандары, алардын түзүлүшү, милдеттери,өз ара байланыштары,

Ткандардын системалары:

  • Таяныч­кыймылдаткыч системасы (ТКС). Сөөктөрдүн, скелеттин түзүлүшү, сөөктөрдүн биригүү жолдору, булчуңдар, алардын түзүлүшү, иштөөсү. ТКСтин гигиенасы.
  • Кан айлануу системасы. Жүрөктүн жана кан тамырларынын түзүлүшү, кан айлануу, кандын кыймылы, тамырдын кагышы (пульс). Газ алмашуунун түрлөрү. Кан айлануу системасынын органдарынын гигиенасы.
  • Дем алуу системасы. Дем алуу жолдорунун жана өпкөнүн түзүлүшү. Газ алмашуу. Дем алуу органдарынын оорууларынын алдын алуу чаралары (профилактика).
  • Бөлүп чыгаруу системасы. Бөйрөктүн, табарсыктын түзүлүшү. Бөйрөктүн иштөөсү. Алгачкы жана кийинки заара. Бөлүп чыгаруу системасынын гигиенасы.
  • Нерв системасы. Нервтердин, мээ менен жүлүндүн түзүлүшү. Борбордук жана алыс жайгашкан (перифериялык) нерв системасы. Рефлектордук иймектин (жаанын) иштеши. Организмдин иштөөсүнүн нервдик жөнгө салынышы. Нерв системасынын гигиенасы.
  • Сезүүнү кабылдап­тараткычтар (анализаторлор) жана сезүү органдары. Көздүн жана кулактын түзүлүшү.
  • Жыныс системасы. Жыныс системасынын органдарынын түзүлүшү, алардын иштөөсү. Жыныс органдарынын системасынын гигиенасы.
  • Эндокриндик система. Ички зат бөлүп чыгаруучу бездер (секреция), без бөлүп чыгарып канга кошуучу заттар (гормондор). Организмдин иштешинин гуморалдык жөнгө салынышы.
  • Ашказан-тамак сиңирүү системасы. Ашказан­карын жолунун (АКЖ) органдарынын түзүлүшү, алардын иштөөсү. АКЖдагы заттарды кайра иштетүү, сиңирүү, соруп сиңирүү. Ашказан системасынын органдарынын гигиенасы.
  • Организмдеги заттардын алмашуусу, аны жөнгө салуунун жолдору. Витаминдер.
  • Тери. Теринин түзүлүшү, жылуулуктун жөнгө салынышы. Теринин гигиенасы.

Жалпы биология

  • Тирүү материянын уюштурулуш деңгээлдери.
  • Вирустар клетка ичиндеги мите катарында. Вирустардын түзүлүшү, алардын жашоо ишмердүүлүгүнүн өзгөчөлүктөрү.
  • Прокариоттор. Бактериялардын түзүлүшүндөгү жана жашоо ишмердүүлүгүндөгү өзгөчөлүктөр.
  • Клетка. Клетканын түзүлүшү. Клетканын курамы. Өсүмдүктөр менен айбандардын клеткаларынын өзгөчөлүктөрү. Клеткадагы зат алмашуу (фотосинтез, энергетикалык алмашуу, белоктун биосинтези). Алмашуунун негизги мыйзам ченемдери, алардын мааниси. Биополимердин түзүлүшү, ДНК, РНКнын, АТФнын түрлөрү. Нуклеотиддердин комплементардуулугу. Комплементардуулук маселелерин чечүү жөндөмдөрү.
  • Организмдин көбөйүү жолдору. Митоз. Мейоз. Партеногенез.
  • Гаметогенез. Организмдердин жекече өнүгүүсү (зигота, бластула, гаструла, нейрула). Биогенетикалык мыйзам.
  • Тукум куучулук жана организмдин өзгөрүүчүлүгү. Мутация жана анын түрлөрү. Генотип жана фенотип.
  • Генетиканын мыйзамдары. Чиркелишкен тукум куучулук. Кроссинговер. Моно- жана дигибриддик аргындаштыруунун милдеттери, тукумдун жарым­жартылай басымдуулугу жана чиркелишкен тукум куучулук.
  • Ылгап тандоо (селекция). Өсүмдүктөрдүн, айбанаттардын жана микроорганизмдердин селекциясынын негизги ыкмалары. Биотехнология.
  • Популяция. Түр. Түрдүн бөлүнүштөрү.
  • Эволюциянын кыймылдаткыч күчтөрү (тукум кууган өзгөрүүчүлүк, түрлөрдүн тандалышы, жашоо үчүн күрөштүн түрлөрү), обочолонуу. Түрлөрдүн пайда болушунун жолдору. Ылайыкташуунун салыштырмалуулугу.
  • Органикалык дүйнөнүн өнүгүшүнүн негизги этаптары.
  • Эволюциянын багыттары (ароморфоз, дегенерация, идиоадаптация).
  • Антропогенез жана анын негизги кыймылдаткыч күчтөрү.
  • Экологиянын негиздери. Экологиялык факторлор, организмдердин ортолорундагы мамиле түрлөрү. Организмдердин чектелген факторлорго ылайыкташуулары.
  • Биогеоценоз, тамактануу чынжыры (жайыттык жана детриттик). Өзүн­өзү жөнгө салуу. Экологиялык пирамиданын эрежеси. Агроценоз. Биогеоценоздун алмашуусу.
  • Биологиялык чөйрө, анын чек аралары. Тирүү заттардын милдеттери. Биологиялык чөйрөдөгү заттардын айлануусу.

 

Химия

Химия боюнча предметтик тест жалпы билим берүүчү мектептердин толук курсун бүтүрүшкөн окуучуларга жана Кыргыз Республикасынын жогорку окуу жайларынын химия профилдик адистиктердин бири болуп эсептелген факультеттерге өтүүчүлөргө арналган.

Химия боюнча тест химия сабагында алган билимдерди колдонуу жөндөмүңүздү жана маселелерди чыгаруу менен суроолорго жооп берүү жөндөмүңүздү баалайт.

Тесттин бардык суроолору мектеп программасы менен окуу материалдарына ылайык түзүлгөн.

Тест өзүнө төмөндөгүдөй мазмундуу блокторду камтыйт:

1. Жалпы химия

2. Органикалык эмес химия

3. Органикалык химия

Сынакка даярданууда программанын төмөнкү суроолоруна көңүл буруңуз:

Жалпы химия

  • Физикалык жана химиялык кубулуштар.
  • Таза заттар жана аралашмалар. Аралашмалардын курамдык бөлүктөргө (компоненттерге) ажырашы.
  • Заттын түзүлүш бирдиктери: атом, молекула, ион.
  • Химиядагы стехиометрикалык мыйзамдар. Заттын саны.
  • Химиялык элемент. Жөнөкөй жана татаал заттар.
  • Жөнөкөй жана татаал заттардын химиялык формулалары. Кошулмалардын графикалык формулалары.
  • Химиялык реакциялар. Белгилер. Класстарга бөлүнүү (классификация). Реакциялардын теңдемелери.
  • Химиялык элементтердин атомдорунун түзүлүшү: ядронун түзүлүшү, изотоптор, атомдун электрондук ыкташып бүтүм жасоосу (конфигурация), атомдун негизги жана дүүлүккөн абалдары.
  • Мезгилдик мыйзам жана химиялык элементтердин мезгилдик системасы. Мезгилдик системадагы ордуна (абалдарына) жараша элементтердин касиеттеринин көз карандылыгы.
  • Химиялык байланыш. Химиялык байланыштын түзүлүү механизмдери. Химиялык байланыштын типтери. Химиялык байланыштын мүнөздөмөсү (узундугу, уюлдуулугу).
  • Молекуланын мейкиндиктеги түзүлүшү. Атомдордун башка атомдор менен химиялык байланыш түзүүдөгү валенттүүлүк орбиталынын гибриддешүү түрлөрү. Кристаллдардын мейкиндиктеги түзүлүшү. Кристаллдык торчонун типтери.
  • Химиялык кинетиканын негиздери: химиялык реакциялардын ылдамдыгы, ылдамдыктын ар түрдүү факторлордон көз карандылыгы.
  • Кайталанып (кайтып) жүргөн химиялык реакциялар. Химиялык тең салмактуулук жана анын жылышынын шарттары.
  • Термодинамиканын негиздери: химиялык реакциянын жылуулук натыйжасы (эффектиси).
  • Эритмелер, алардын бөлүнүшү (классификациясы). Заттардын эрүүчүлүгү. Кристаллогидраттар. Эриген заттардын аралашмадагы топтолушун (концентрация) ачып берүүнүн жолдору. Күчтүү жана начар электролиттер. Электролиттик диссоциация, диссоциациянын даражасы жана реакциянын иондук теңдемеси. Электролиттик диссоциация теориясынын жүрүшүндөгү кислоталардын (кычкылдыктардын), негиздердин жана туздардын касиеттери.
  • Кычкылдантуу­калыбына келтирүү реакциялары. Стандарттык электроддук потенциалдардын катары.

Органикалык эмес химия

  • Органикалык эмес заттардын негизги класстары. Номенклатура. Алардын ортосундагы генетикалык байланыш. Химиялык касиеттер жана заттарды алуу.
  • Суутек жана анын кошулмалары.
  • Кычкылтек жана анын кошулмалары.
  • Галогендер жана анын кошулмалары.
  • Күкүрт жана анын кошулмалары.
  • Азот жана анын кошулмалары.
  • Фосфор жана анын кошулмалары.
  • Көмүртек жана анын кошулмалары.
  • Кремний жана анын кошулмалары.
  • Металлдар.

           а) негизги топ алдындагылар: жегичтер, жер жегичтер, алюминий;

           б) жардамчы топ алдындагылар: темир, цинк, марганец.

Органикалык химия

  • А.М. Бутлеровдун органикалык бирикмелердин түзүлүш теориясы. Изомерия. Изомерия түрлөрү.
  • Органикалык реакциялардын типтери.
  • Органикалык бирикмелердин гомологиялык катарлары.
  • Чектүү көмүр суутектектер (алкандар, циклоалкандар).
  • Чектүү эмес көмүр суутектер (алкендер, алкиндер).
  • Байланышкан системалар (байланышкан алкадиендер, бензол жана анын гомологдору).
  • Бир атомдуу жана көп атомдуу спирттер. Фенол. Алфиатикалык спирттин касиеттерине салыштыруу. Жөнөкөй эфирлер.
  • Карбонилдик топту туткан органикалык бирикмелер: альдегиддер, карбон кислоталары, татаал эфирлер.
  • Көмүрсуулар, моно-, полисахариддер.
  • Алфиатикалык жана жыттуу аминдер.
  • Жогорку молекулярдуу бирикмелер (ЖМБ) – полимерлештирүү реакциялары, поликонденсация жана сополимеризация. Химиянын ЖМБ боюнча жалпы түшүнүктөрү – мономер, полимер, элементардык звено, полимерлештирүү даражасы. ЖМБнын ар кандай типтери.

 

Физика

Физика боюнча предметтик тест жалпы орто билим берүү мектебинин толук курсун өткөн жана Кыргыз Республикасынын жогорку окуу жайларынын физика багыттоочу (профилдөөчү) сабактардын бири болуп саналган факультеттерине окууга өтүп жаткан бүтүрүүчүлөргө багышталган.

Физика боюнча тест физика сабактарында алынган билимдерди жаңы маселелерди чыгарууда колдоно билүүнү баалайт.

Суроолордун бардыгы милдеттүү түрдө мектеп программасына жана мектеп окуу китептерине ылайык тузүлгөн.

Тест өз ичине төмөнкүдөй темаларды камтыйт:

             1.     Кинематика

             2.     Динамика

             3.     Механикадагы сакталуу мыйзамдары

             4.     Гидро- жана аэромеханика

             5.     Молекулалык-кинетикалык теория

             6.     Жылуулук кубулуштары

             7.     Термодинамика

             8.     Буулардын, суюктуктардын жана катуу нерселердин касиеттери

             9.     Электростатика

           10.     Ар кандай чөйрөлөрдөгү туруктуу ток

           11.     Магниттик талаа

           12.     Механикалык термелүүлөр

           13.     Механикалык толкундар

           14.     Өзгөрмө ток

           15.     Геометриялык оптика

           16.     Атомдук физика

 

Тестке даярданып жатканда программанын төмөнкүдөй суроолоруна көңүл буруңуз:

1. Кинематика

  • Бир калыптагы түз сызыктуу кыймыл. Ылдамдык. Бир калыптагы түз сызыктуу кыймылдын теңдемеси. Бир калыптагы түз сызыктуу кыймылдын графиктери.
  • Бир калыпта ылдамдатылган түз сызыктуу кыймыл. Ылдамдануу. Бир калыпта ылдамдатылган түз сызыктуу кыймыл учурундагы которулуш. Бир калыпта ылдамдатылган түз сызыктуу кыймыл учурундагы которулуштун геометриялык мааниси. Бир калыпта ылдамдатылган түз сызыктуу кыймыл учурундагы ылдамдык менен которулуштун теңдемелери. Бир калыпта ылдамдатылган түз сызыктуу кыймылдын графиктери.
  • Бир калыптагы эмес кыймылдын кирпик каккычактагы жана орточо ылдамдыгы.

2. Динамика

  • Ньютон мыйзамы.
  • Нерселердин өз ара аракеттениши. Нерселердин массасы.
  • Күч, күчтөрдү өлчөө. Динамометрлер.
  • Оордук күчү, серпилгичтик күчү, сүрүлүү күчү.
  • Гравитациялык күчтөр. Бүткүл дүйнөлүк тартылуу күчү.
  • Нерсенин салмагы. Вертикал боюнча ылдамдануу менен жүрүп бараткан нерсенин салмагы.
  • Жердин жасалма спутниктери. Биринчи космостук ылдамдык.
  • Нерселердин оордук күчүнүн аракетинен келип чыккан кыймылы.
  • Нерселердин серпилгичтик күчүнүн аракетинен келип чыккан кыймылы.
  • Нерселердин сүрүлүү күчүнүн аракетинен келип чыккан кыймылы.
  • Нерселердин бир нече күчтүн аракетинен келип чыккан кыймылы.
  • Нерсенин айлана боюнча кыймылы.
  • Нерселердин тең салмактуулугу. Нерселердин тең салмактуулугунун шарттары.

З. Механикадагы сактоо мыйзамдары.

  • Нерсенин импульсу. Күчтүн импульсу. Кагышуу: серпилгичтүү жана серпилгичтүү эмес кагышуу.
  • Импульстун сакталуу мыйзамы.
  • Механикалык жумуш. Жумуштун геометриялык мааниси. Оордук күчүнүн жумушу. Серпилгичтик күчүнүн жумушу. Сүрүлүү күчүнүн жумушу.
  • Кубаттуулук. Механизмдер менен машиналардын пайдалуу аракет коэффициенти (ПАК).
  • Потенциалдык энергия. Кинетикалык энергия. Механикалык процесстердеги энергиянын сакталуу мыйзамы.

4. Гидро- жана аэромеханика

  • Суюктуктун жана газдын басымы. Атмосфералык басым.
  • Паскальдын мыйзамы. Катыш идиштер. Гидравликалык пресс.
  • Архимед мыйзамы.
  • Суюктуктардын жана газдардын кыймылы.
  • Нерселердин сүзүү шарты.

5. Молекулалык-кинетикалык теория (МКТ)

  • Молекулалык-кинетикалык теориянын негизги жоболору. Молекулалардын массасы жана өлчөмү. Авогадро саны.
  • Молекулалардын өз ара аракеттенүү күчү.
  • Газ түрүндөгү, суюк жана катуу нерселердин түзүлүшү.
  • МКТдагы идеалдуу газ. МКТнын негизги тендемеси.
  • Газ молекулаларынын ылдамдыгы.
  • Идеалдуу газ абалынын тендемеси.
  • Газ мыйзамдары, изобара процесстеринин диаграммалары.

6. Жылуулук кубулуштары

  • Жылуулук тең салмактуулугу. Жылуулукту берүүнүн ыкмалары. Жылуулук саны. Температура.
  • Буу пайда болуу жана конденсация. Буу пайда болуунун салыштырма жылуулугу. Кайноо. Кайноо температурасы.
  • Катуу нерселердин эрүүсү жана катуулануусу. Эрүүнүн салыштырма жылуулугу.
  • Отун энергиясы. Күйүүнүн салыштырма жылуулугу.

7. Термодинамика

  • Термодинамикадагы жумуш. Жумуштун геометриялык мааниси.
  • Идеалдуу газдын ички энергиясы.
  • Термодинамиканын биринчи мыйзамы.
  • Жылуулук кыймылдаткычтары. Жылуулук кыймылдаткычтарынын пайдалуу аракет коэффициенти (ПАК).

8. Буулардын, суюктуктардын жана катуу нерселердин касиеттери

  • Каныккан буу, анын касиеттери.
  • Абанын нымдуулугу.
  • Суюктуктардын беттик тартылышы, нымдоо, капиллярдык кубулуштар.
  • Кристаллдык жана аморфтук заттар.
  • Катуу нерселердин деформациясынын түрлөрү.
  • Гук мыйзамы. Катуу нерселердин созулуу диаграммасы.
  • Катуу нерселердин механикалык касиеттери.

9. Электростатика

  • Нерселердин электрлениши. Электр зарядынын сакталуу мыйзамы. Кулон мыйзамы.
  • Электр талаасы. Электр талаасынын чыңалышы. Электр талааларынын суперпозициясынын принциби. Электр талааларынын график түрүндө сүрөттөлүшү.
  • Электр талаасындагы жумуш. Потенциал. Потенциалдардын айырмасы. Чекиттик заряддын электр талаасынын потенциалы. Электр талаасынын чыңалышы менен чыңалуунун ортосундагы байланыш.
  • Өткөргүчтүн электр сыйымдуулугу. Конденсаторлор. Жалпак конденсатордун сыйымдуулугу. Конденсаторлорду батарея кылып бириктирүү. Заряддалган конденсатордун энергиясы.

10. Ар кандай чөйрөлөрдөгү туруктуу электр тогу

  • Электр тогу. Токтун күчү.
  • Омдун чынжырдын (тизмектин) участкасы үчүн мыйзамы. Каршылык.
  • Электр чынжырлары (тизмектери). Өткөргүчтөрдү удаалаш жана параллель туташтыруу.
  • Туруктуу токтун жумушу жана кубаттуулугу. Жоуль-Ленц мыйзамы.
  • Электр кыймылдаткыч күч. Омдун туруктуу токтун толук чынжыры (тизмеги) үчүн мыйзамы.
  • Металлдардагы, вакуумдагы, суюктуктардагы, газдардагы, жарым өткөргүчтөрдөгү электр тогу.
  • Электролиз мыйзамдары.

11. Магниттик талаа

  • Магниттик өз ара аракеттешүү. Магниттик талаа. Магниттик индукция векторунун багыты. Магниттик индукция векторунун модулу.
  • Магниттик талаалардын график түрүндө сүрөттөлүшү.
  • Токтун магниттик талаасы. Чөйрөнүн магниттик өткөрүмдүүлүгү.
  • Ампердин мыйзамы. Лоренц күчү.
  • Жердин магниттик талаасы.

12. Механикалык термелүүлөр

  • Термелүү кыймылы. Гармоникалуу термелүүлөрдүн графиги, негизги мүнөздөмөлөрү, координатасынын, ылдамдыгынын, ылдамдануусунун теңдемеси.
  • Пружиналуу жана математикалык маятниктердин мезгили, жыштыгы.
  • Термелүү кыймылындагы энергиянын айланышы.
  • Аргасыз термелүүлөр. Механикалык резонанс, анын техникада эсепке алынуусу жана колдонулуусу.

13. Механикалык толкундар

  • Толкундуу кубулуштар.
  • Толкундардын түрлөрү. Тууралжын жана узата толкундун пайда болуусу.
  • Толкундун узундугу, толкундардын таралуу ылдамдыгы.

14. Өзгөрмө ток

  • Электр-магниттик индукция кубулушу.
  • Электр-магниттик индукция мыйзамы.
  • Ленц эрежеси.
  • Индукциялуулук. Токтун магниттик талаасынын энергиясы.
  • Термелүү контурундагы эркин электр-магниттик термелүүлөр. Контурдагы энергия айланышы.
  • Эркин термелүүлөр мезгили.
  • Электр-магниттик толкундар. Электр-магниттик толкундардын касиеттери. Радиобайланыш принциптери. Радиолокация принициби жана радиолокациянын колдонулушу.
  • Өзгөрмө ток чынжырындагы (тизмегиндеги) ток күчүнүн жана чыңалуунун теңдемелери.
  • Электр-магниттик толкундардын шкаласы.

15. Оптика

  • Геометриялык оптика. Жарыктын түз сызыктуу таралышы.
  • Жарыктын чагылуу мыйзамы. Жалпак күзгү.
  • Жарыктын сыныш мыйзамы. Нурлардын жалпак-параллель пластинадан өтүүсү. Нурлардын призмадан өтүүсү.
  • Линзалар. Сүрөттөлүштүн түзүлүүсү. Жука линзанын формуласы. Көз, көз айнек. Оптикалык приборлор.
  • Толкун оптикасы. Жарыктын ылдамдыгы.
  • Жарыктын толкундук касиеттери: интерференция, дифракция, дисперсия, поляризация.

16. Атомдук физика

  • Томсондун атом модели. Резерфорддун тажрыйбалары.
  • Радиоактивдүү ажыроо мыйзамы.
  • Ядролук реакциялар.

 

 Математика

Математика боюнча тест жалпы билим берүүчү мектептин толук курсунан өтүп, Кыргыз Республикасынын жогорку окуу жайларына математика профилдүү предметтердин бири болуп эсептелген адистиктерге тапшырып жаткан мектеп бүтүрүүчүлөрүнө арналган.

Тесттин бардык суроолору мектеп программасына ылайык түзүлгөн.

Тестте төмөнкү мазмундуу багыттар берилген:

        1. Сандар жана эсептөө

        2. Туюнтмаларды өзгөртүп түзүү:

  • рационалдык жана иррационалдык туюнтмаларды теңдештик өзгөртүп түзүү,
  • логарифмалык туюнтмаларды теӊдештик өзгөртүп түзүү
  • тригонометриялык туюнтмаларды теңдештик өзгөртүп түзүү.

        3. Теңдемелер жана барабарсыздыктар:

  • рационалдык,
  • иррационалдык,
  • көрсөткүчтүү,
  • логарифмалык,
  • тригонометриялык.

        4. Удаалаштыктар. Прогрессиялар.

        5. Функциялар:

  • элементардык функциялар жана алардын касиеттери,
  • функцияларды берүүнүн ар түрдүү жолдору,
  • функцияларды туундунун жардамы менен изилдөө.
  1. Геометрия:
  • геометриялык фигуралар жана алардын касиеттери,
  • геометриялык чоңдуктарды эсептеп чыгаруу.  

Тестти ийгиликтүү тапшыруу үчүн сизге төмөнкү билгичтиктер керек болот:

  • кыскартылган көбөйтүү формулаларын колдонуу, көп мүчөнү көбөйтүүчүлөргө ажыратуу, теңдеш өзгөртүүлөрдү аткаруу жана рационалдык даражаларды чыгаруу;
  • иррационалдык туюнтмалар менен амалдарды аткаруу;
  • сандардын логарифмасы тууралуу билүү, логарифмалардын негизги касиеттерин колдонуу;
  • рационалдык жана иррационалдык теңдемелер менен барабарсыздыктарды чыгаруу көнүмдөрүнө ээ болуу;
  • сан модулунун аныктамасын колдонуу, анын геометриялык маанисин эмнеде экендигин түшүнүү;
  • координаталык түз сызыкты бир өзгөрмөлүү барабарсыздыктын чыгарылышын чечмелөө үчүн, координаталык тегиздикти эки өзгөрмөлүү барабарсыздыктын чыгарылышын чечмелөө үчүн колдонуу;
  • барабардыктар менен барабарсыздыктарды маселелерди чыгаруунун аппараты катары пайдалануу;
  • теңдеш өзгөртүүлөрдү пайдалануу чеберчилигине ээ болуу, атап айтканда, иррационалдык, көрсөткүчтүү, логарифмалык жана башка барабардыктар менен барабарсыздыктарды чыгарууда рационалдык барабарсыздыктар системасына же аралаш системага өтүү;
  • тригонометриялык туюнтмаларды ар бир конкреттүү кырдаал үчүн эң пайдалуу формуланы тандоо менен өзгөртүп түзүү;
  • сандык функциялар жана удаалаштык жөнүндө,  атап айтканда, арифметикалык жана геометриялык  прогрессиялардын касиеттерин билүү;
  • аргументтин берилген мааниси боюнча функциянын маанисин жана функциянын берилген мааниси боюнча аргументтин маанисин функцияны берүүнүн ар түрдүү ыкмалары болгон учурда табуу;
  • элементардык функциялардын негизги касиеттерин колдоно билүү;
  • функциянын графигинин координаталык тегиздикте жайгашуусу коэффициенттердин маанисине жараша болорун аныктоо;
  • элементардык функциялардын туундуларын эсептеп чыгаруу;
  • туундунун геометриялык маанисин колдонуу;
  • функцияны изилдөө катары туундуну пайдалануу;
  • функцияныны касиеттерин анын туундуусунун графиги боюнча аныктоо;
  • геометриялык фигуралардын аныктамаларын жана негизги касиеттерин билүү;
  • геометриялык чоңдуктарды эсептеп чыгарууга карата маселелерди чыгаруу;
  • текст, таблица, сүрөт, график түрүндө берилген маалыматты талдоо анна тыянак чыгаруу.    

 

Тарых

Тест өз ичине тарыхтын эки бөлүмүнө: бүткүл дүйнөлүк тарых жана Кыргызстан тарыхы бөлүмдөрүнө кирген суроолорду камтыйт. Россиянын тарыхы боюнча суроолор «Бүткүл дүйнөлүк тарых» бөлүмүнө кирет.

Сизге сунуш кылынган суроолор тарых боюнча мектеп программасынын жана мектеп окуу китептеринин негизинде түзүлгөн.

Тарых боюнча тест төмөнкүлөрдү баалайт:

  • тарыхый булактарды жана фактыларды талдай билүүнү
  • тыянак чыгара билүүнү жана тарыхый окуялардын маанисин аныктай билүүнү
  • тарыхый карта менен жана тарыхый хронология менен иштей билүүнү
  • тарыхый окуялардан негизги жана экинчи катардагы нерселерди ажырата билүүнү
  • тарыхый фактыларды салыштыра билүүнү
  • тарыхтагы себеп-натыйжа байланыштарын түшүнө билүүнү
  • тарыхый процесстеги мыйзам ченемдүүлүктөрдү түшүнө билүүнү

Тестке даярданып жатканда мектеп программасынын төмөнкүдөй бөлүмдөрүнө көңүл буруңуз:

I Бөлүм. Бүткүл дүйнөлүк тарых

       1. Киришүү

  • Тарыхый жыл санак
  • Тарыхта жылдарды саноо
  • Григориан календары
  • Мусулман жыл санагы

       2. Байыркы дүйнөнүн тарыхы

  • Алгачкы жамааттык коом түзүлүшү
  • Неолит революциясы түшүнүгү
  • Чыгыштын байыркы цивилизациялары: Египет, Вавилон падышалыгы, Кытай, Индия

       3. Антикалык цивилизациялар: Байыркы Греция жана Байыркы Рим

  • Антикалык полис
  • Демократия
  • Империя
  • Жарандык согуштар
  • Антикалык маданият

       4. Орто кылымдар доору

  • Феодалдык жер ээлөөчүлүк
  • Феодалдык мыйзамдар
  • Феодалдык ич ара талаштар
  • Мамлекеттердин борбордоштурулуу процесси
  • Христианчылык жана Ислам
  • Шаар жана анын орто кылымдар үчүн мааниси
  • Орто кылымдардын маданияты: архитектура, сүрөт искусствосу, илим, китеп басып чыгаруу

       5. Жаңы мезгил

  • Улуу географиялык ачылыштар
  • Революциялар өнүгүүнүн түрү катары
  • Революциялык кырдаалдар: себептер, натыйжалар, мааниси
  • Өнөр-жай революциясы жана индустрия цивилизациясынын калыптанышы
  • Жаңы мезгилдеги тарыхый өнүгүүнүн мыйзам ченемдүүлүктөрү жана өзгөчөлүктөрү
  • Империалисттик согуштар

       6. Соңку жаңы мезгил – ХХ кылым

  • Дүйнөлүк согуштар
  • Социализм: социалистик революциялар, өлкөлөрдүн социалистик системасы, социалистик системанын кыйрашы
  • Эки системалуу дүйнө: “кансыз” согуш, жарыша куралдануу, согуштук жаңжалдар, эл аралык чыңалуунун бошоңдоосу
  • Дүйнөлүк кризис
  • Глобалдашуу процесси

II Бөлүм. Кыргызстандын тарыхы.

       1. Кыргызстандын байыркы тарыхы

  • Кыргызстандын аймагындагы коло доору: андрон жана чуст археологиялык маданияттары
  • Эрте сак көчмөн союздары: чарбасы, коомдук түзүлүшү, маданияты
  • Усун жана Даван алгачкы мамлекеттери
  • Көчмөн жана отурукташкан маданияттардын өз ара аракеттешүүсү

       2. Улуу Түрк кагандыгы жана анын мураскорлору

  • Түрктөрдүн этногенези
  • Улуу Түрк кагандыгынын түзүлүшү/негизделиши
  • Он Ок Эли
  • Батыш-Түрк кагандыгы
  • Түргөш кагандыгы
  • Караханид кагандыгы

       3. Кыргыздар жана Чыңгызхан урпактарынын мамлекети

  • Моңгол-татарлардын кыргыздарды жана Кыргызстан аймагын басып алышы
  • Моголистан мамлекети жана Амир Темир урпактары менен өз ара мамилелер

       4. Кыргыздардын этногенези

  • Байыркы кыргыздар – генгүн
  • Энесай (Енисей) кыргыздары
  • Теңиртоодогу (Тянь-шаньдагы) кыргыз элинин калыпташы

       5. XIV-XVIII кылымдардагы Кыргызстан

  • Кыргыз урууларын баш коштуруу, бириктирүү аракеттери
  • «Манас» эпосу
  • Жуңгар хандыгы жана Цин Кытайы менен күрөшүү
  • Кыргыздардын Кокон хандыгы менен болгон өз ара мамилелери

       6. Кыргызстан Россиянын курамында

  • Кыргызстандын Россиянын курамына кирүүсү: кыргыз элчиликтери, кирүүнүн себептери жана жүрүшү, Түндүк жана Түштүк Кыргызстандын кошулуу өзгөчөлүктөрү, мааниси
  • Чарбадагы, турмуш-тиричиликтеги, коомдук түзүлүзштөгү, маданияттагы өзгөрүүлөр
  • 1916-жылкы көтөрүлүш
  • Кыргызстандын россиялык революцияларга катышуусу
  • Мамлекеттик курулуш
  • Кыргызстандын Улуу Атамекендик согуштагы жеңишке кошкон салымы
  • Кыргызстандын совет мезгилиндеги экономикалык, саясий жана маданий өнүгүүсүнүн өзгөчөлүктөрү

       7. Эгемендүү Кыргызстан

  • Эгемендүүлүктүн орношу
  • Саясий жана экономикалык чөйрөлөрдөгү өзгөрүүлөр
  • Кыргызстан жана эл аралык коомдоштук
  • Кыргыз диаспорасы

 

Англис тили

Англис тили боюнча тест 40 лексикалык­грамматикалык суроолордон, 2 тексттен жана аларга тиешелүү 10 тапшырмадан турат.

Тест сиздин англис тили грамматикасынын төмөнкү темалары боюнча билимдерди колдоно аларыңызды текшерет:

  • артикль
  • сын атооч
  • тактооч
  • этиштин чактары
  • модалдык этиштер
  • жаксыз этиш, мамиле
  • ат атооч, герундий (кыймыл атооч)
  • шарттуу сүйлөм
  • атоочтук
  • сүйлөм түзүлүшү

ошондой эле лексикалык материал:

  • синонимдер
  • антонимдер
  • омонимдер
  • полисемия
  • предлогдор
  • сөздүн курамы
  • конверсия
  • байламталар.

 

Кыргыз тили жана адабияты

Бул тестти Кыргыз Республикасынын ЖОЖдорунда филология адистигине окууну каалаган абитуриенттер тапшырат.

Тест эки бөлүмдөн турат:

  • кыргыз тили;
  • кыргыз адабияты.

 Кыргыз тили

Суроолор, мектеп программасынын негизинде, тил илиминин төмөнкү бөлүмдөрү боюнча түзүлдү:

  • фонетика;
  • лексика;
  • морфология;
  • синтаксис;
  • орфография;
  • пунктуация;
  • стилистика.

Кыргыз адабияты

Бул тест кыргыз адабияты боюнча мектептеги окуу программасын эске алуу менен түзүлдү. Тест тапшырмаларында кыргыз адабиятынын негизги учурлары, көрүнүктүү акын-жазуучулардын өмүрү-чыгармачылыгы, негизги теориялык-адабий түшүнүктөр камтылды.

Абитуриенттер төмөндөгүдөй билгичтиктерди көрсөтө билүүсү керек: 

  • тарыхый-адабий процесстин жана кыргыз жазуучуларынын өмүрү-чыгармачылыгынын урунттуу учурларын көрсөтө билүү;
  •  эпикалык, лирикалык, драмалык чыгармалардын негизги идеясын ачып берүү;
  • чыгармалардын ортосундагы мазмундук үндөштүктү таба билүү;
  • негизги теориялык-адабий түшүнүктөрдү жана көркөм кептин өзгөчөлүктөрүн колдоно билүү;
  • адабий чыгармалардын жанрдык бөтөнчөлүктөрүн аныктай билүү;
  • жазуучунун көркөм дүйнөсүнүн негизги сапаттарын, автордук позициясын чечмелей билүү; 
  • адабият изилдөөчүлөрдүн жана сынчылардын көз караштарынын ортосундагы бири-бирин ырастаган, төгүндөгөн, чечмелеген, толуктаган ойлорду ажырата билүү ж.б.у.с.

Тесттин биринчи бөлүгү адабияттагы 4 багыт боюнча түзүлдү: адабият теориясы, адабий образдар, адабият тарыхы,  автордук позиция жана автордук дүйнө.

Тесттин экинчи бөлүгүндө абитуриенттерге текст жана ага карата төмөндөгүдөй суроолор берилет: образдык система, автордук позиция, подтекстти аныктоо, жанрдык өзгөчөлүктөр, көркөм кептин өзгөчөлүктөрү, кейипкерлердин мүнөздөмөлөрү, тексттеги көркөм-сүрөттөө каражаттарынын ролу ж.б.у.с.

  Программанын мазмуну 

  • Адабий каарман жана анын жаралышы (портрет, кеп, көркөм деталь, пейзаж).
  • Каарман. Прототип түшүнүгү. Адабий тип. Лирикалык каарман. Көркөм адабияттын тектери (эпос, лирика, драма) жана анын негизги жанрлары.
  • Чыгарманын мазмуну жана формасы. Сюжет, фабула, конфликт. Чыгарманын композициясы. Тема, проблема, идея.
  • Көркөм чыгармадагы көркөм туюндуруу каражаттары. Салыштыруу, эпитет, метонимия, метафора, аллегория, символ, гипербола, антитеза.
  • Аллитерация, ассонанс, анафора, эпифора, градация.
  • Элдүүлүк, адабияттагы гуманизм жана психологизм.
  • Адабияттагы салттуулук жана жаңычылдык.
  • Ырдын өзгөчөлүктөрү. Поэтикалык интонация.
  • Ыр өлчөмү (ямб, хорей, дактиль, амфибрахий, анапест).
  • Адабияттагы комедиялуулуктун түрлөрү (юмор, ирония, сатира, сарказм).
  • Комедиялуулукту түзүү жолдору (каражаттары) (гипербола, гротеск).
  • Адабият тарыхы

Тарыхый-адабий процесс. Негизги адабий багыттар жана агымдар: классицизм, сентиментализм, романтизм, реализм, модернизм, символизм, акмеизм, футуризм.

XIX-XX кылымдардагы акын-жазуучулардын өмүр баяны, жашоосу, чыгармачылыгы: кыргыз адабиятынын жана маданиятынын тарыхына кошкон салымдары.

 

Абитуриенттерге төмөнкү элдик оозеки чыгармачылыктагы кенже эпосторду, дастандарды; эл акындарынын жана кыргыз профессионал адабиятындагы акын-жазуучулардын, драматургдардын чыгармаларын сунуштайбыз:

«Жаныш-Байыш»;

«Кедейкан»;

«Кожожаш»;

«Шырдакбек»;

«Эр Табылды»;

«Эр Төштүк» ж.б.

Арстанбек Буйлаш уулу. Казалдары;

Барпы Алыкулов. Ырлары;

Жеңижок. Ырлары;

Калыгул Бай уулу. Ырлары;

Молдо Кылыч. Ырлары жана казалдары;

Токтогул Сатылганов. Ырлары ж.б.

Аалы Токомбаев. «Кандуу жылдар», «Жараланган жүрөк»;

Алыкул Осмонов. Ырлары жана поэмалары;

Аман Саспаев. «Татым туз», «Сарала ит»;

Байдылда Сарногоев. Ырлары;

Беганас Сартов. «Роботтун туулган күнү», «Үчүнчү толкун»;

Жалил Садыков. «Манастын уулу Семетей»;

Жоомарт Бөкөнбаев. Ырлары;

Жусуп Турусбеков. «Ажал ордуна», «Энем»;

Касым Тыныстанов. Ырлары;

Касымалы Баялинов. «Ажар»;

Касымалы Жантөшев. «Каныбек», «Курманбек»;

Кубанычбек Маликов. «Балбай»;

Кусейин Эсенкожоев. «Үчүнчү шар»;

Мидин Алыбаев. Ырлары;

Мукай Элебаев. «Күүнүн сыры», «Узак жол», «Бороондуу күнү»;

Райкан Шүкүрбеков. Ырлары;

Сүйүнбай Эралиев. «Жаңыл Мырза», «Аттын ыйы»;

Токтоболот Абдымомунов. «Абийир кечирбейт»;

Төлөгөн Касымбеков. «Сынган кылыч», «Адам болгум келет»;

Түгөлбай Сыдыкбеков.   «Тоо арасында», «Тоо балдары»;

Чыңгыз Айтматов. «Ак кеме», «Жамийла», «Биринчи мугалим», «Бетме-бет», «Саманчынын жолу», «Кыямат», «Кылым карытар бир күн», «Гүлсарат» ж.б.

 Эскертүү: Бул жогоруда саналгандарды гана кароо керек дегенге жатпайт, кыскасы, кыргыз тили жана адабияты боюнча предметтик тестти ийгиликтүү тапшырууну каалаган абитуриент мектеп программасында өтүлгөн бардык материалдарды кайталашы керек.

 

 

Русский язык и литература

Настоящий тест оценивает степень овладения ключевыми компетентностями и предметными компетентностями по русскому языку и русской литературе и адресован абитуриентам, поступающим в вузы Кыргызской Республики на филологическую специальность, где данные предметы являются профилирующими.

Тест содержит два раздела:

            •           русский язык;

            •           русская литература.

Русский язык

Абитуриентам необходимо продемонстрировать:

а) понимание основных  закономерностей русского языка;

б) владение навыками анализа, синтеза и оценки языковых явлений на уровне слова – предложения - текста.

Вопросы составлены в соответствии с основными разделами науки о языке, которые изучаются в школе:

            •           фонетика;

            •           словообразование;

            •           лексика;

            •           морфология;

            •           синтаксис;

            •           орфография;

            •           пунктуация;

            •           стилистика.

В отличие от раздела «Практическая грамматика» основного теста ОРТ (см. «Словесно-логический тест»), данный тест содержит и задания по практической грамматике, и задания на понимание абитуриентом системы языка.

 

Русская литература

Тест по русской литературе составлен с учётом школьной программы и на основе знаний текстов произведений художественной литературы, сведений об основных периодах русской литературы, биографических сведений о жизни и творчестве виднейших писателей, основных теоретико-литературных понятий.

Абитуриентам необходимо продемонстрировать:

            •           умения определять закономерности историко-литературного процесса и соотносить литературное произведение с основными фактами жизни и творчества писателей 19-20 вв;

            •           знание историко-культурного контекста и понимание эстетического, нравственно-философского и общественного значения литературного произведения;

            •           навыки анализа сюжета и проблематики изучаемых эпических, лирических, драматических произведений,  особенностей и средств создания образов-персонажей;

            •           знание  базовых теоретико-литературных понятий и особенностей художественной речи;

            •           умения определять жанровую специфику литературного произведения;

            •           умения выделять основные черты художественного мира писателя, авторскую позицию. 

            Тест состоит из двух частей.

Первая часть включает самостоятельные задания по теории литературы, литературным образам, истории литературы, по авторской позиции и оценке авторского мира. Во второй части теста абитуриентам предлагается текст (примерный объём 350-400 слов) и задания к нему: по образной системе, по авторской позиции, по выявлению подтекста, жанровых особенностей и особенностей художественной речи и композиции, характеристике персонажей, по пониманию роли изобразительно-выразительных средств в произведении. 

 

 

При подготовке к тесту абитуриентам следует руководствоваться рекомендациями школьной программы.

Содержание программы 

            •           Литературный герой и средства его создания (портрет, речь, художественная деталь, интерьер, пейзаж).

            •           Персонаж. Понятие прототипа. Литературный тип. Лирический герой. Роды художественной литературы (эпос, лирика, драма) и их основные жанры.

            •           Содержание и форма произведения. Сюжет, фабула, конфликт. Композиция произведения. Тема, проблема, идея.

            •           Изобразительно-выразительные средства в художественном произведении. Сравнение, эпитет, олицетворение, метонимия, метафора, аллегория, символ, гипербола, антитеза.

            •           Аллитерация, ассонанс, анафора, эпифора, градация.

            •           Народность, гуманизм и психологизм литературы.

            •           Традиции и новаторство в литературе.

            •           Особенности стихотворной речи. Поэтическая интонация.

            •           Размеры стиха (ямб, хорей, дактиль, амфибрахий, анапест).

            •           Виды комического в литературе (юмор, ирония, сатира, сарказм).

            •           Приёмы (средства) создания комического (эзопов язык, гипербола, гротеск).

            •           История литературы. Историко-литературный процесс. Основные литературные направления и течения. Жизнь, творчество, личность писателей и поэтов XIX и XX веков: вклад в историю русской литературы и культуры.

 

Авторы и произведения XIX и XX вв.

А.С. Грибоедов. Комедия в стихах «Горе от ума».

А.С. Пушкин. Лирика. «Повести Белкина». Роман «Евгений Онегин».

М.Ю. Лермонтов. Лирика. Роман «Герой нашего времени».

Н.В. Гоголь. Комедия «Ревизор». Поэма «Мёртвые души».

А.Н. Островский. Пьесы «Гроза», «Бесприданница»

И.С. Тургенев. Роман «Отцы и дети», стихотворения в прозе

Ф.И. Тютчев, А.А. Фет, Н.А. Некрасов. Лирика.

Н.А. Некрасов. Поэма «Кому на Руси жить хорошо».

М.Е. Салтыков-Щедрин. Сказки. «История одного города».

В.Г. Белинский, И.А. Гончаров, Д.И. Писарев, Н.А. Добролюбов. Литературная критика.

Ф.М. Достоевский. Роман «Преступление и наказание».

Л.Н. Толстой. Севастопольские рассказы. Роман-эпопея «Война и мир».

А.П. Чехов. Рассказы. Трилогия («Человек в футляре», «Крыжовник», «О любви) 

 Пьеса «Вишнёвый сад».

М. Горький. Рассказы «Макар Чудра», «Челкаш», «Мальва», «Старуха Изергиль». Пьеса «На дне». Очерки «Несвоевременные мысли».

И.А. Бунин. Лирика. Рассказы «Господин из Сан-Франциско», «Темные аллеи», очерки «Окаянные дни».

А.И. Куприн. Повести «Гранатовый браслет», «Олеся»

Серебряный век русской поэзии.

А.А. Блок. Лирика. Поэма «Двенадцать».

В.В. Маяковский. Лирика. Поэма «Во весь голос».

С.А. Есенин. Лирика.

М.И. Цветаева. Лирика.

А.А. Ахматова. Лирика. Поэма «Реквием».

Б.Л. Пастернак. Лирика.

М.А. Булгаков. Повесть «Собачье сердце». Роман «Мастер и Маргарита».

М.А. Шолохов. Роман «Тихий Дон», повесть «Судьба человека».

А.Т. Твардовский. Лирика.  Поэма «Василий Тёркин»

А.И. Солженицын. Повесть «Один день Ивана Денисовича». Рассказ «Матренин двор».

В. Шаламов.  «Колымские рассказы»

Поэзия 1960-х –1990-х гг. Н. Рубцов, А. Тарковский, Е. Евтушенко, А. Вознесенский, Р. Рождественский, Б. Ахмадулина, Б. Окуджава, В. Высоцкий, Д. Самойлов, И. Бродский и др.

Ю. Бондарев. Роман «Горячий снег».

В. Быков. Повести «Сотников», «Обелиск»

В. М. Шукшин. Рассказы «Одни», «Чудик», «Миль пардон, мадам» и др.

В.П. Астафьев. Повествование в рассказах «Царь-рыба»

Ч. Айтматов. Романы «И дольше века длится день», «Плаха», повесть «Белое облако Чингисхана».

 

Кененирээк маалымат алыш үчүн биздин сайтта жайгаштырылган «Жалпы республикалык тестке даярданабыз» аттуу акысыз брошюраны жана биздин кеӊседе сатылып жаткан предметтик тесттерге даярдануу үчүн колдонмолорду алып   окусаӊыз болот. Биздин дарегибиз: Бишкек шаары, К. Тыныстанов көчөсү, 98.