20.02.2015

Тиленбаев Ч.Д. Жалпы республикалык тестирлөөнүн башталышы.

       Жалпы республикалык тестирлөөнүн башталышы.

 

Тиленбаев Ч.Д., 2002 -жылы КР Билим жана маданият министрилигинин 

Мектепке чейинки, мектептик жана мектептен тышкаркы

билим берүү башкармалыгынын башчысы. 

2001- жылдын  январь айында  Министрликке жетекчи болуп АУК тун (азыр АУЦА) жетекчиси Камила Дуйшебаевна Шаршекеева дайындалды. Иштеген биринчи күндөрдөн тартып министр жалпы билим берүү  тармагындагы маанилүү  көйгөйлөрдү, анын ичинде «Академиялык тазалык» (Академическая честность) маселесин көтөрүп, орчундуулардын бири  болгон окууга өтүү кампаниясын тазартууга багыт алды. Албетте,  маанилүү чечим кабыл алаардан мурда, мектеп кызматкерлери, билим берүү бөлүмдөрүнүн жетекчилери, жогорку окуу жайлардын өкүлдөрү  менен жолугушуулар болду.

        Мамлекеттин жетекчилери менен макулдашуу болбосо, мындай иштин аягына чыгарыуу мүмкүнчүлүгү жок эмеспи. Айрым адамдардын, ректорлордун кайчы пикирлери да болду. Себеби көп жылдар бою калыптанып калган студенттерди кабыл алуу системасы түп ордунан бери кайра каралып жатпайбы. Андан тышкары, жогорку окуу жайлардын спецификасы дагы бар эмеспи.  Эгерде, окуу жайлардын түрүнө жараша кирүү  экзамендери дагы айырмаланса, жаӊы тартип боюнча бардык абитуриенттер бирдей экзамен ( тест) тапшырып жатышпайбы.

         2002 - жылдын башында жогорку окуу жайларына кабыл алуунун жаӊы  формасы «Жалпы республикалык тестирлөө » (ЖРТ) өткөрүү боюнча Кыргыз Республикасынын  Президентинин чечими чыккандан кийин, аны жүзөгө  ашыруу боюнча иштер башталды. Жер-жерлерде түшүндүрүү иштери жүргүзүлдү, массалык маалымат каражаттары аркылуу кабарлоо жасалды. Облустук, райондук жана шаардык билим берүү бөлүмдөрү менен биздин башкармалыктын кызматкерлери дагы иш жүргүзүштү. Тестирлөөнү өткөрүүгө, ага кеткен чыгымдарды көтөрүүгө  америкалык АКСЕЛС уюму тартылып, уюштуруу иштеринде Т.Драммонд, Г.Ж.Ибрагимова, И.П.Валькова ж.б. адамдар катышышты.

          Биринчи  тестирлөө  мезгили чукулдап калганда жаӊы министр болуп БГУнун ректору Ишенгүл Садыковна Болжурова дайындалды. Эжейдин келиши менен тестирлөөнү өткөрүүгө даярдык улантылып, иш жүзүнө аткарылды.

         Тестирлөөнүн жаӊы түрүнүн эмне артыкчылыктары бар эле?

Мурда окуу жайына өтүү үчүн абитуриент 3-4 жуманын ичинде документтерин тапшырып, экзамен берип, жыйынтыгын укчу эле. Жаӊы эреже боюнча тестирлөө 2-3 күндө бүтүп, жыйынтыгы белгиленген убакытта чыгарылат. Тестирлөөнүн  жыйынтыгын алып, абитуриент бир эле мезгилде  үч  окуу жайына тапшыруу мүмкүнчүлүнө  ээ болууда. Ал эми традициялык  формада кирүү экзамендери негизинен бир мезгилде өткөндүктөн, абитуриент бир эле мезгилде 2-3 окуу жайына тапшыруу мүмкүн эмес эле. Окуучулар жана ата-энелер үчүн ЖОЖдордун, ошондой эле мектептердин, региондордун рейтингин тестирлөөнүн жыйынтыгы аркылуу  болжолдуу баалоого мүмкүнчүлүк  болууда. Экономикалык жагынан да айылдык үй-бүлөгө жеӊилдик болмокчу. Себеби, мурда бала балким, ата-эненин коштоосунда Бишкекте бир айлап жүрүү үчүн канча чыгым кетээри белгилүү, анын үстүнө балдардын баары эле окууга өтө  бербейт эмеспи. Жаӊы ыкма боюнча райондун борборуна мугалимдин коштоосунда барып келүү финансы тарабынан алганда бир топ эле жеӊил эмеспи. Региондор үчүн квота киргизүү дагы жакшы натыйжа бермекчи эле.

     Албетте, Жалпы республикалык тестирлөөнү идеалдаштыруудан алысмын, бирок мамлекет 20 жылдан бери айтып, бирок жеӊе албай келген коррупцияга каршы жүргүзүлгөн эӊ натыйжалуу чаралардын бири деп ойлоймун. ЖРТ  аркылуу окууга кабыл алуу формасы окуучулар, ата-энелер, мугалимдер жана жалпы эле коомчулук тарабынан оӊ бааланып келүүдө.  Мезгил өтүп, тестирлөө дагы улам заман талабына жараша ылайыкталууда.