17.12.2019

Кыргыз тили Район

Кыргыз класстары жана орус класстары үчүн кыргыз тили жана адабияты боюнча  райондук олимпиаданын өткөрүлүшү

Жалпы маалымат

Мектеп олимпиадасынын райондук турунун өткөрүлүшү чынчыл атаандаштык, ак ниеттүүлүк жана билимге, окуучулардын жөндөмдөрүнө, инсандык өзгөчөлүктөрүнө карата сый-урмат атмосферасынын жаратылышын талап кылат. Олимпиада тапшырмаларын аткарууда окуучулар сабактарда калыптандырылган жөндөмдөр менен көндүмдөрдү көрсөтүүгө тийиш, бирок олимпиада тапшырмалары – бул татаалдыктын жогорку деңгээлиндеги тапшырмалар.

Окуучулардын кыргыз тили жана кыргыз адабияты боюнча олимпиадасынын райондук этабы эки күндө өткөрүлөт.

 

1-күн. Текст менен иштөө: талдоо. Текст менен иштөөгө 4 саат берилет.  Окуучуларга адабий текст жана ага карата бир нече суроо берилет.

Текст менен иштөөдө эмнелерге көңүл буруу керек:

  • берилген суроого так жана толук жооп берүү;
  • синтаксистик синонимия жолу менен текстте айтылгандарды кайра кайталабоо;
  • тексттен мисал келтирүү менен өз оюн далилдеп берүү;
  • адабият теориясында кездешүүчү түшүнүктөрдү көрсөтүп берүү;
  • көркөм сөз каражаттарынын текстте аткарган кызматын түшүндүрүп берүү ж.б.у.с.

 

Тил жагынан окуучу

  • бай сөз запасын;
  • грамматикалык конструкцияларды түрдүүчө колдоно билүү жөндөмдүүлүгүн;
  • теориялык-адабий түшүнүктөргө (троп жана стилистикалык фигуралардын аттарына) ээ экенин  ж.б.у.с. көрсөтөт.

 

 2-күн. Экинчи күндүн тапшырмаларын аткарууга 3 саат берилет. Окуучуларга сунуш кылынган тапшырмалар тил илиминин бардык бөлүмдөрүн чагылдырат жана окуучулардын жөн гана билимге түз жетүүсүнө эмес, билимин чыгармачылык менен колдонуусуна жана сабактарда калыптандырылган (лексика, грамматика, пунктуация, окуу жана түшүнүү ж.б.у.с. боюнча) жөндөмдөрдү көрсөтүп берүүсүнө багытталган. Олимпиада үчүн төмөнкү типтердеги түрдүү тапшырмалар сунуш кылынышы мүмкүн:

  • контекстке жараша синоним жана антонимдердин тандалышы;
  • иретке келтирүү (бири-биринен ажыратылган сүйлөмдөрдөн же абзацтардан ырааттуу текст түзүү; чаржайыт түрдө берилген окуялардын иретин калыбына келтирүү);
  • текстте калтырылган бош жерлерди түрдүү сөз түркүмдөрү менен толуктоо;
  • трансформация, өзгөртүү, алмаштыруу;
  • сүйлөмдөрдү толуктоо (жетишпеген компонентти табуу);
  • жабык жана ачык типтеги суроолорго жооп берүү (кыска жана кеңири);
  • бир тил ичинде өзгөртүп кайра айтуу;
  • окулган тексттин стилин негиздеп түшүндүрүү;
  • жалпы текстти жана анын айрым бөлүктөрүн окуп түшүнүү, тексттин мааниси боюнча берилген суроолордун туура жоопторун таба билүү;
  • тыныш белгилерин туура коё билүү;
  • сөздөргө мүчөлөрдү туура жалгай билүү;
  • сөздөрдүн сүйлөм ичинде аткарган кызматын аныктай билүү;
  • сүйлөмдөрдү адабий тилдин нормасына ылайык түзө билүү ж.б.у.с.

Олимпиада тапшырмаларынын аткарылышынын башкы критерийи – өз алдынчалык.

Олимпиадада телефон чалууларга жана социалдык тармактардагы коммуникацияга, олимпиада катышуучулары тарабынан тапшырмалардын талкууланышына жана орток аткарылышына тыюу салынат. Бул шарттар бузулганда, окуучу олимпиада катышуучуларынын курамынан чыгарылат.

Тапшырмаларды орток аткаруу же көчүрүү фактылары байкалган иштер, аткарылган тапшырмалардын сапаты жана санына карабастан, «0» деген упай менен бааланат.

Эгер иш кайра айтылган же көп бөлүгү кайра көчүрүлгөн комментарийсиз баштапкы тексттен гана турса, анда ал иш нөл упай менен бааланат.